13-02-13

Recensie: Het meisje zonder identiteit - Klaudia Raczova & Raf Liekens

Titel: Het meisje zonder identiteit
Auteur: Klaudia Raczova & Raf Liekens
Genre: Waargebeurd
Uitvoering: Paperback
256 pagina's | Uitgeverij Manteau | januari 2013


Klaudia Raczova:
werd geboren in Slowakije. Op zoek naar een beter leven verliet ze op haar negende samen met haar ouders haar moederland. Vijftien jaar lang verbleef Klaudia in Nederlandse en Belgische asielcentra. Vandaag werkt ze als verkoopster in een kledingzaak in Antwerpen.

Raf Liekens:
was chef redactie en politiek redacteur bij P-magazine en werkt nu als journalist Binnenland bij Gazet van Antwerpen. In 2010 werd hij samen met Saskia van Nieuwenhove genomineerd voor de persprijs De Loep, voor hun verhalenreeks Verloren kinderen over de falende jeugdzorg in België. 

Het verhaal:
Klaudia Raczova moet een van de mooiste asielzoeksters van België zijn. Maar achter haar donkere reeënogen schuilt een zwart levensverhaal. Dertien jaar lang overleefde ze als kind in onze Belgische asielcentra, in een land dat haar niet wou, in een gezin waarin ze werd mishandeld door haar alcoholische stiefvader. Dertien jaar van onzekerheid, angst, zelfmoordpogingen en schaarse sprankels hoop. Ondanks alle ellende stond Klaudia bekend als ‘de vlinder’, omwille van haar vrolijkheid en vrijheidsdrang. Ze besloot de hoop nooit op te geven en vocht zich een weg naar buiten, naar een écht leven, naar een identiteit. Anno 2012 heeft Klaudia zicht op definitieve verblijfspapieren.

Mijn mening:
Wat een heftig en aangrijpend verhaal. Het verhaal is vlot en beeldend geschreven waardoor het makkelijk leest. Klaudia stelt zichzelf in de proloog de vraag; "had alles wat me eerder overkomen was, dan toch een reden?" 

Het verhaal gaat terug in de tijd en we lezen over haar jeugdjaren in Slowakije, jaren waarin ze door haar stiefvader stelselmatig mishandelt wordt. Klaudia heeft moeite met het feit dat ze van Roma afkomst is. "De mensen die me het meest pijn hebben gedaan, zijn allemaal Roma. Ik haat dat deel van mijn identiteit. Het is alles wat ik niet wil zijn". Omdat haar vader, als secretaris van de Roma-partij DHR, bedreigd wordt en in elkaar wordt geslagen, wil het gezin niet langer in Slowakije blijven. Klaudia is negen jaar als ze vertrekken uit Slowakije en een jarenlange zware reis langs allerlei asielcentra in Nederland en België, en jaren van onzekerheid en angst over hun verblijfsstatus, vangt aan. 

Het leven in een asielcentrum is zwaar; "Een asielcentrum heeft wat van een gevangenis. Het is een broeinest van mensen van verschillende kleuren en culturen die veel te dicht op elkaars lip moeten leven. Sommigen zijn getraumatiseerd en hebben littekens van folteringen of verkrachtingen, anderen komen als opgefokte honden uit een of andere vuile oorlog, nog anderen zijn volledig dichtgeklapt en mijden elke vorm van oogcontact of conversatie. En ook al doen de meesten hun stinkende best om het te verbergen: iedereen is bang. Bang om te worden teruggestuurd naar de hel waaruit ze komen. Bang om wat er met hen gaat gebeuren als ze toch hier mogen blijven. Bang voor al die andere bange mensen met wie ze daar zitten opgescheept. Onder zo'n stolp van onzekerheid, frustraties en nachtmerries zijn de lontjes kort". Dit zorgt voor een permanente spanning en regelmatige uitbarstingenHaar stiefvader blijft haar mishandelen en Klaudia wordt verkracht door een groep Roma jongens. Klaudia is 16 als haar ouders besluiten te vertrekken naar Zweden. Zij wil niet mee en blijft alleen achter. Ze wordt opgevangen door de moeder van haar vriend Matthias en trekt bij hun in. De relatie met haar vriend houdt geen stand en Klaudia meldt zich aan als Alleenstaande Minderjarige Asielzoekster. Klaudia mag alleen op kamers gaan wonen in Gent. Mario, een oude bekende van haar ex Matthias, nodigt haar uit bij hem in huis te komen wonen. Het huis blijkt een dealershol te zijn en het is hier dat Klaudia speed gaat gebruiken. Totdat ze op een dag inziet dat ze verkeerd bezig is en ze weer in een asielcentrum terecht komt. 

In het asielcentrum houdt ze zich overdag sterk en hangt de vrolijke wildebras uit, maar 's avonds huilt ze zichzelf in slaap. Op een dag krijgt ze het bericht dat haar familie is teruggekeerd uit Zweden en wordt ze met hen herenigd. Haar asielprocedure wordt gekoppeld aan de asielprocedure van het gezin. Klaudia vindt zwart werk in een kledingzaak en wordt hier aangesproken met de vraag of ze mee wil doen aan een Miss verkiezing. Helaas zal dit niet gaan omdat ze geen status heeft. Dan sterft haar stiefvader. In eerste instantie voelt Klaudia zich schuldig over zijn dood, zij had hem immers zo vaak dood gewenst. Later komt er opluchting voor in de plaats, opgelucht verlost te zijn van haar kwelduivel. 

In 2004 verwerpt de Raad van State hun beroep. "Onze mogelijkheden waren uitgeput, we waren uitgeprocedeerd en kregen het bevel het land binnen 30 dagen te verlaten". Toch ziet hun advocaat nog een mogelijkheid en ze worden door de Belgische Staat gedoogd en niet het land uitgezet. Na 3 jaar ontvangen ze bericht dat ze papieren zullen krijgen. "Asielzoekers die al zo lang in het land waren dat het onmenselijk zou zijn om hen terug te sturen, maakten kans op een definitieve verblijfsvergunning". Ze kunnen het niet geloven maar het blijkt toch echt zo te zijn; ze krijgen een verblijfsvergunning voor onbepaalde duur.  Na 15 jaar van onzekerheid, 15 jaar van verblijf in 12 asielcentra en 3 OCMW huizen, hebben ze nu eindelijk de begeerde verblijfsstatus, ze mogen in België blijven. "Hier hadden we al die jaren voor gevochten, vaak met de moed der wanhoop. Eindelijk hoorden we bij de maatschappij die ons zo lang op de reservebank had laten zitten". 

Het nieuwe begin is moeilijk maar Klaudia slaat zich er doorheen, ze gaat op zichzelf wonen en krijgt een baan in een kledingzaak. Eindelijk heeft ze bestaansrecht, een eigen identiteit, haar eigen plekje, haar eigen woning. Klaudia wordt uitgenodigd deel te nemen aan Miss Exclusive verkiezing. Waar ze eerder nee moest zeggen omdat ze nog geen status had, staat haar nu niets meer in de weg. Hoewel ze erg onzeker is, gaat ze er toch voor. "Ik wilde vooral aan mezelf werken, zelfvertrouwen kweken, sterker worden. Jarenlang had ik gevochten voor bestaansrecht. Nu ik eindelijk een eigen identiteit had en een vrouw was geworden die op haar eigen benen stond, werd het tijd om mezelf wat meer te ontwikkelen. Ik wilde niet door het leven gaan als de gebroken ex-asielzoekster, als het tere meisje aan wie je meteen kon zien dat ze allerlei ellendige dingen had meegemaakt. Ik wilde meer zijn dan dat". Zij doet mee en wordt zesde. Dan wordt ze gevraagd mee te doen aan een internationale Miss verkiezing; de Miss Freedom of the World verkiezing welke in Kosovo gehouden zal worden. Door een vuil spel van een van de kandidaten wordt ze gediskwalificeerd maar mag nog wel mee blijven doen om zo haar verhaal te kunnen vertellen: "Zelf heb ik een oorlog uitgevochten. Voor mijn eigen vrijheid, voor een eigen identiteit. Ik ben van mijn negende tot mijn vijfentwintigste nooit vrij geweest, ook al leefde ik in een vrij land. Ik heb veel geleden. Er waren momenten dat ik de hoop bijna had opgegeven. Momenten waarop ik mijn eigen naam vervloekte, omdat het een vreemde naam is in België en omdat mijn naam daar helemaal niks betekende. Maar uiteindelijk is het goed gekomen. En nu ben ik vrij". Klaudia besluit haar levensverhaal op te schrijven in een boek. "Ik wil andere mensen die zonder een sprankel hoop in asielcentra moeten overleven de boodschap geven dat ze nooit mogen opgeven. Er zijn veel mensen die meemaken wat ik heb meegemaakt, maar ze krijgen nooit de kans om het te vertellen. Ik wil die anonieme vluchtelingen een stem geven en aan de wereld vertellen dat wij ook mensen zijn".

Het meisje zonder identiteitEen verhaal dat je pakt, meeneemt en niet meer loslaat. Een verhaal welke niet verteld zou hoeven te worden. Een kind hoort niet zolang in een asielcentrum te verblijven en leven in onzekerheid met de constante dreiging het land uitgezet te kunnen worden. Een kind's leven hoort niet op pauze te staan, in afwachting van een verblijfsstatus. Een kind hoort niet te hoeven vechten voor bestaansrecht. Klaudia is als een dolende vlinder op zoek naar een vaste verblijfplaats. Ze werd vlinder genoemd vanwege haar vrolijkheid en vrijheidsdrang. Ze gaf nooit op en vocht voor haar plekje in het echte leven, ze vocht voor haar eigen identiteit. Het meisje zonder identiteit; een must-read!

2 opmerkingen:

  1. geweldig boek heeft me heel erg geraakt!!

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Het was een hele spannende boek! het raakte mij echt heel erg ik heb hier zelfs een boekbespreking over gedaan !

    BeantwoordenVerwijderen

Opmerking: alleen leden van deze blog kunnen een reactie plaatsen.