26-07-13

Recensie: De laatkomer - Dimitri Verhulst

Titel: De laatkomer
Auteur: Dimitri Verhulst
Genre: Roman
Uitvoering: Paperback
139 pagina's | Atlas Contact | mei 2013

Dimitri Verhulst:
Dimitri Verhulst wordt gerekend tot de beste schrijvers van Vlaanderen en Nederland en wordt vaak in één adem genoemd met Louis Paul Boon en Hugo Claus. Hij debuteerde in 1999 op 26-jarige leeftijd en schreef sindsdien een twaalftal boeken. Met de klassieker De helaasheid der dingen won hij de Gouden Uil Publieksprijs. De Engelse editie ervan werd door The Irish Times uitgeroepen tot een van de beste boeken van 2012. In 2009 won hij de Libris Literatuurprijs voor Godverdomse dagen op een godverdomse bol.

Het verhaal:
Om zich alsnog te kunnen verzoenen met zijn leven, verlaat Désiré Cordier het pad zoals dat richting graf voor hem was uitgestippeld. Hij neemt wraak op zijn matte, liefdeloze burgermansbestaan door te doen alsof hij dementeert. Zijn gevoel van eigenwaarde, dat door zijn huwelijk was aangetast, wint hij terug als hij op een heuglijke dag, gezond en wel, in een tehuis voor seniele bejaarden wordt geplaatst. Hij belazert de kluit op virtuoze wijze door zich voor te doen als demente en incontinente grijsaard die op zijn einde afstevent. De rol van zijn leven, en die wordt nóg veelbelovender als er opeens een demente jeugdliefde in het tehuis opduikt.

Mijn mening:
Een vlot te lezen, hilarisch en tegelijkertijd tragisch verhaal welke de lezer een spiegel voorhoudt en aan het denken zet. De auteur heeft een actueel maatschappelijk thema als uitgangspunt voor zijn verhaal genomen; dementie. Vanaf de eerste pagina wordt er gezinspeeld op de dood; ieder hoofdstuk begint met het geheugenspel ‘Ik steek de Styx over en ik neem mee…’

"Hoewel volkomen opzettelijk, is het zeer tegen mijn zin dat ik iedere nacht opnieuw in mijn bed schijt. Mij te verlagen tot deze zelfonterende daad is waarlijk de lastigste consequentie van de ietwat zotte levensweg die ik op mijn oude dag ben ingeslagen" 

Désiré Cordier besluit zijn leven een andere wending te geven en veinst dementie. “Eigenaardig genoeg heb ik ervoor gekozen een rol te spelen in het stuk dat ik altijd het meeste vreesde: dementie.” Al snel wordt duidelijk waarom hij tot dit besluit is gekomen. Hij speelt zijn rol met verve en wordt opgenomen in verzorgingstehuis Winterlicht. "Alle bruggen zijn verbrand, mij rest geen weg terug. Eenmaal in het oudpeetjeshuis, altijd in het oudpeetjeshuis". 

In dit tehuis komt hij zijn grote jeugdliefde Rosa Rozendaal tegen. "Zonder tanden, in een vaalgele peignoir. Sabbelend op haar duim, alsof zij het zelf nodig vond te benadrukken dat zij naar een kindse staat was weergekeerd". Behalve door euforie haar weer terug te zien, wordt Désiré ook bevangen door een zekere neerslachtigheid. "... voor Rosa vond ik het zielig haar op deze plaats, in haar verslodderde toestand, te zien eindigen".

Wanneer hij bij de "bushalte" van het tehuis geconfronteerd wordt met de rol die hij speelt, beseft hij dat hij niet meer terugkan. Hij zit gevangen in zijn eigen toneelstuk. Steeds meer fantaseert hij over zijn einde en hoe zijn vrouw en vroegere kameraden daarop zullen reageren. Dit is alles wat hem rest...

De laatkomer: een hilarisch verhaal met een diepere onderlaag. Het verhaal maakt je aan het lachen, ontroert je, is soms schokkend en zet je aan het denken. Het boek maakt duidelijk hoe er met dementerende ouderen in zorginstellingen wordt omgegaan (volgestopt worden met medicijnen, incontinentiemateriaal dragen voor het geval dat, verzorgers roepen hard naar dementerende ouderen alsof iedereen potdoof zou zijn, het aanspreken in eerste persoon meervoud) en hoe de zorg steeds verder wordt uitgekleed. 

"Als je ziet wat deze oudbakken instelling reeds kost: een doorsnee maandloon; dokterskosten, medicijnen en luiers lang niet inbegrepen. De vuile was moet je dan nog aan je kinderen geven. En wat je voor dat moeilijk op te hoesten geld krijgt is dat je soms drie uur op de koude vloer blijft liggen als je toevallig uit bed of zetel tuimelt, gewoon omdat er onvoldoende personeel is om regelmatig een neus in alle kamers te steken".

Toch kreeg het verhaal me niet volledig in haar greep en voerde me niet geheel mee in de wereld van dementerende ouderen en Home Winterlicht. Is het de afstand die ik voel, de uitwerking die op zich laat wachten of het langzaam uitdoven van het verhaal? 

1 opmerking:

  1. Mooie recensie. Ik ben benieuwd hoe je nu op het verhaal terugkijkt ?

    BeantwoordenVerwijderen