09-10-13

Recensie: Het drama van Alphen - Ivo van Woerden

Titel: Het drama van Alphen
Auteur: Ivo van Woerden
Genre: Mens & Maatschappij
Uitvoering: E-book
272 pagina's | Meulenhoff Boekerij | maart 2013


Ivo van Woerden:
Ivo van Woerden (1979) is freelance onderzoeksjournalist. Hij werkte onder andere voor de krant DAG, voor Revu, Vrij Nederland, deVolkskrant, AD, Humo, De Morgen en Viva. Van 2010 tot 2012 was hij redacteur bij HP/De Tijd. Met zijn undercover-onderzoek naar de ouderenzorg in Nederland werd hij genomineerd voor De Tegel voor de beste achtergrondreportage. Naar aanleiding van het artikel schreef hij het succesvolle boek Undercover in de ouderenzorg. Het boek zorgde landelijk voor veel opschudding en diverse televisie- en radio-optredens waren het gevolg.

Het verhaal:
Op 9 april 2011 verlaat Tristan van der Vlis zijn flat en begint aan een dodelijke tocht door winkelcentrum de Ridderhof in Alphen aan den Rijn. Met zijn daad – de eerste op Columbine geïnspireerde schietpartij van Nederland – wil hij een boodschap afgeven aan God. In Het drama van Alphen reconstrueert Ivo van Woerden van minuut tot minuut deze schokkende gebeurtenis en beschrijft hij op basis van gedegen onderzoek en interviews oorzaken en gevolgen. Door de ervaringen van nabestaanden, slachtoffers, ooggetuigen, winkeliers, hulpverleners, politie en gemeente te bundelen ontstaat een onthutsend beeld van wat er die dag precies is gebeurd, hoe er met deze tragedie is omgegaan en welke lessen daaruit getrokken kunnen worden.
Mijn mening:
Een aangrijpende reconstructie van wat er op zaterdag 9 april 2011 in Alphen aan den Rijn gebeurde. Een gewone zaterdag zoals vele zaterdagen daarvoor, mensen die in het winkelcentrum zijn, voor een visje bij de visboer, groenten bij de groenteboer, een paar vergeten boodschappen of de wekelijkse boodschappen. Niet vermoedend dat deze gewone dagelijkse handeling op een gewone zaterdag in een winkelcentrum in Nederland, zou eindigen in een nachtmerrie.

"Hij had het ook niet kunnen doen. Op deze zonnige zaterdag in het voorjaar had hij zijn wapens thuis kunnen laten, veilig achter slot en grendel. Zoals hij ook de munitie in de andere kluis had kunnen laten liggen. Als hij het niet had gedaan was het een gewone zaterdag gebleven. Hij koos ervoor om het wel te doen".

Zaterdag 9 april 2011 schoot de 24-jarige Tristan van der Vlis iets na het middaguur met drie legale vuurwapens zes mensen dood, verwondde zeventien anderen en pleegde daarna zelfmoord. In zijn boek reconstrueert de auteur de gebeurtenissen van die fatale dag van minuut tot minuut vanuit het perspectief van ooggetuigen, hulpverleners, slachtoffers en hun nabestaanden. Als lezer wordt je het verhaal ingezogen en voel je de angst, paniek en ontreddering van de mensen in het winkelcentrum. De verhalen die vertelt worden zijn indringend en aangrijpend. 
"Plotseling kwamen mensen met ogen als schoteltjes door het gangpad op haar afgerend. Ze gilden en er ontstond paniek. Ze zag een jongen met een korte zwarte jas en een grijs-witte camouflagebroek aan het eind van het gangpad verschijnen. Esther had geen tijd om haar ogen te geloven. Hij had een enorm wapen vast en schoot haar kant op. Ratatatata."
De manier waarop mensen elkaar wilden beschermen is aangrijpend en hartverscheurend. De winkeliers die slachtoffers en voorbijgangers in hun winkel trokken, een eigenaresse van een winkel die met gespreide armen voor de deuropening van haar winkel gaat staan om zo de mensen die binnen zijn te beschermen tegen Tristan en zelf neergeschoten wordt, omstanders die slachtoffers in veiligheid proberen te brengen, de vreselijke keuze die sommigen van hen moesten maken om op het allerlaatste moment toch voor hun eigen leven te kiezen. 
“Hij loopt over het centrale plein de gang in naar Albert Heijn. Achter hem hoort hij ‘ratatatata’. Vuurwerk, denkt Paul. Die gedachte verdwijnt snel. Een kogel doorboort zijn linkerbovenbeen. En daarna gaat er een kogel door zijn rechterbeen heen. Tijdens zijn vlucht komt hij in een schoenenwinkel een oude dame in een scootmobiel tegen. Paul wil haar helpen. Hij probeert haar de winkel in te duwen, maar dat lukt niet. De scootmobiel is te zwaar en de pijn in zijn benen neemt toe. Paul voelt hoe het gevaar achter hem dichterbij komt. In een fractie van een seconde moet hij een beslissing nemen. Hoe wrang ook, zelfbehoud doet hem naar een stellage in de winkel bewegen in de hoop erachter te kunnen wegduiken. Maar hij is net te laat. Een kogel gaat zijn zij in en baant zich op drie centimeter van zijn hart een weg door zijn lichaam, hij gaat de ene long in en er weer uit en raakt daarna de andere om in zijn oksel tot stilstand te komen. Er volgt nog een kogel die welhaast dezelfde route aflegt en zijn slokdarm raakt. Paul valt op de grond. Hij hapt naar adem. Hij kan nog horen hoe de schutter zijn schoten op de vrouw afvuurt.”
Waarom waren deze mensen net op dat tijdstip in het winkelcentrum? Wie zijn ze? Wat gebeurde er? Wat dachten ze? Voor welke keuzes stonden ze? Hoe is het na 9 april 2011 met ze vergaan? Kregen ze nazorg of werden ze aan hun lot overgelaten door de instanties? Wie was Tristan? Waarom besloot Tristan tot deze daad over te gaan, hoe kon hij überhaupt in aanmerking zijn gekomen voor een wapenvergunning? Ook wordt er niet voorbij gegaan aan de hulpverlenende instanties, het ambulancepersoneel en de dienstdoende agenten, wat troffen ze aan in en bij het winkelcentrum, hoe gingen ze te werk? Trad er een rampenplan in werking en hoe zag deze eruit? Hoe kwam de berichtgeving over het drama tot stand en hoe ging de media te werk? De auteur probeert in dit boek aan de hand van onderzoeken, rapporten en vooral persoonlijke verslagen het drama van 9 april 2011 te reconstrueren en achter de impact van deze gebeurtenis voor de betrokkenen te komen, zonder dat het boek ergens ook maar sensatiebelust wordt. Het is een integer document geworden.
"Hoe heeft dit kunnen gebeuren? Wat is de achtergrond van de dader en zijn omgeving? Wie lette op hem? Hoe kon hij aan wapens komen? Was hij psychisch niet in orde? Was hij daarvoor onder behandeling? Is de daad gepland of in een opwelling gebeurd? Had iemand dit kunnen voorspellen en daarmee kunnen voorkomen? Kan zoiets sowieso worden voorkomen?" 

Allemaal vragen waarop de auteur tevens een antwoord probeert te vinden, aan de hand van een reconstructie van Tristans leven en handelen. Hij ontwikkelde een grote fascinatie voor shooting sprees, met name die van Columbine, en de schutters die deze schietpartijen uitvoeren door op willekeurige mensen te schieten, vaak op scholen of in winkelcentra. Tegen mensen uit zijn omgeving zei hij daarover: "Dit zijn mijn voorbeelden". Hij was een einzelgänger, boos op God, de mensheid en op de maatschappij. Een einzelgänger met een plan; hij zal zichzelf doden, maar pas nadat hij God heeft gestraft… 
Het drama van Alphen; een aangrijpend en heftig verhaal over het schietincident in Alphen aan den Rijn. Vooral de persoonlijke verhalen van de mensen die het drama meemaakten vond ik erg aangrijpend en grepen me regelmatig bij de keel. Een plek waar je je veilig waant, waar je komt voor je dagelijkse boodschappen, een winkelcentrum in een stad, gewoon ergens in Nederland. Het had iedereen kunnen overkomen wanneer men op het verkeerde tijdstip op de verkeerde plaats toevallig aanwezig was ..

1 opmerking: