04-11-13

Recensie: Een jaar offline - Bram van Montfoort

Titel: Een jaar offline
Auteur: Bram van Montfoort
Genre: Young Adult
Uitvoering: Paperback
173 pagina's | Uitgeverij Moon | september 2013
Bram van Montfoort:
is student aan de School voor Journalisteik. Hij maakte een voor zijn born digital generatie bijzondere keuze toen hij besloot om een jaar lang offline te gaan. Hij raakt regelmatig zijn sleutels kwijt en vond ze zelfs een keer terug in de koelkast. Je kunt hem typeren als luie, langstudeerder, ondernemende journalist of dromerige chaoot.

Het verhaal:
Plakband. Dat ben ik vergeten. Over een paar seconden begint 2012. De menigte op het dak van mijn studentenflat is alvast begonnen met aftellen. Ik sta op de trap. In mijn linkerhand een enorme vuurpijl, in de rechter een fles champagne. (…) Nog even gauw Facebook checken. En een dramatische tweet plaatsen.

De 24-jarige Bram is een online man. Hij loopt voortdurend rond met zijn iPad, zit op Twitter, Facebook en LinkedIn, bezoekt dagelijks YouTube en Spotify, heeft een Gmail-account en krijgt voortdurend nieuwe mails, tweets, berichtjes, likes, requests, meldingen en bliepjes. In een poging om van zijn verslaving af te komen gaat hij een jaar offline. Maar hoe blijf je op de hoogte zonder Facebook? En hoe spreek je wat af zonder mobieltje? Hij loopt zijn vrienden mis in de kroeg en belandt in allerlei schimmige plaatsen, maar hij haalt ook ineens de hoogste cijfers van de klas en heeft na jaren weer contact met zijn Portugese vader.

Toen bekend werd dat Bram van Montfoort een jaar lang offline zou gaan, dook de landelijke en regionale pers boven op hem: van DWDD tot NRC Next. Hij was de eerste ter wereld die een jaar lang offline ging én het ook volhield. Bram deed er al die tijd het zwijgen toe. Nu, voor het eerst, doet hij op geestige en onomwonden wijze verslag van een jaar zonder internet.

Mijn mening:
Een jaar geen gebruik mogen maken van internet en een mobieltje, is dit mogelijk in deze digitale maatschappij? Bram, student journalistiek, besluit om hier een project van te maken. Een jaar lang zal hij geen gebruik maken van internet en een mobiele telefoon. Hij mag tevens anderen niet de opdracht geven om voor hem internet of een mobiele telefoon te gebruiken. Voordat hij met het project begon, leed hij aan socialbesitas, alles gebeurde via internet: 

"Ik sta op met internet. Ik ga slapen met internet. Ik luister muziek, kijk filmpjes en series, lees recensies, doe mijn boodschappen, bekijk het nieuws, plan mijn uitstapjes, mijn afspraken, mijn reizen, werk samen met anderen, doe mijn geldzaken, kijk porno, discussieer, verdien geld met online filmpjes maken, speel spelletjes enzovoorts…"

Wat gebeurt er als je dat opeens allemaal moet missen? Hoe ziet je leven eruit als je een jaar lang geen gebruik kunt maken van internet en een mobiele telefoon?

Van Montfoort's ervaringen hiermee kunnen we lezen in dit prettig geschreven, makkelijk te lezen en boeiend boek, waarin hij verslag doet van zijn bevindingen, aangevuld met brieven (door hem geschreven en ontvangen brieven), maandelijkse opdrachten van zijn beste vriend Geo en deskundig commentaar van de verslavingsdeskundige Daan. De auteur geeft in zijn boek ook allerlei offline survivaltips. Boeken, telefoon, brieven, televisie  en de bibliotheek gaan een steeds grotere rol in zijn leven spelen. Behalve de ontdekking dat hij opeens over meer tijd beschikt, ontdekt hij ook hoezeer de hele samenleving draait op internet. 

Hij voelt zich regelmatig eenzaam, want hoe onderhoud je nu je contacten als je geen gebruik mag maken van internet en mobiel? Hij ontdekt opnieuw de telefooncel, leert belwinkels kennen en probeert ondertussen zijn normale studentenleven te leiden, te reizen en sociale contacten te onderhouden. Door het wegvallen van digitale vrienden, is hij aangewezen op zijn directe omgeving. Voor het eerst krijgt hij oog voor zijn directe buren. In vertrouwde straten ziet hij dingen die hem niet eerder waren opgevallen. Zijn concentratievermogen verbetert met de week, hij kan langer achter elkaar lezen, langer studeren en ziet zijn cijfers omhoogschieten.
Nu er geen gebruik gemaakt mag worden van internet, blijkt pas hoe vanzelfsprekend het gebruik daarvan is geworden. Want hoe doe je je belastingaangifte als dat alleen maar digitaal kan en de belastingdienst niet wil afwijken van hun werkwijze? Hoe komt een student journalistiek aan een stageplek als hij niet op internet mag? Journalistiek en online informatie vergaren horen immers bij elkaar, het is een op-en-top online omgeving die onder andere draait op persberichten per e-mail. Ook het maken van opdrachten voor zijn studie eisen een verandering qua informatie vergaren nu hij geen gebruik kan maken van internet. Hij moet nu gebruik maken van de bibliotheek en merkt dat het zoeken veel gerichter gaat. In tegenstelling tot internet moet hij zich nu eerst afvragen wát hij precies wil weten en waar het antwoord mogelijk in te vinden is. Hij belt nu veel vaker mensen en instanties op om nadere informatie te vragen en leest veel meer informatie over het onderwerp dan voorheen.
Ook kan hij nu geen vage, onduidelijke afspraken meer maken met zijn vrienden. Er moeten nu gericht afspraken gemaakt worden. Afspraken waarvan ook niet op het laatste moment afgeweken kan worden, als de auteur immers van huis is, is hij mobiel niet meer te bereiken. 
Dan is het jaar van offline zijn voorbij. Zijn project is ten einde. Hij mag weer gebruik maken van internet en mobiele telefonie. "De eerste dagen van januari surf ik als een nieuwsgierig kind over het web. Wat fijn om weer toegang te hebben tot de wondere wereld van Wikipedia, YouTube en Spotify. Ik lees, kijk en luister naar wat ik zelf wil. Het aanbod is overweldigend. Er is zoveel dat ik vaak alweer halverwege een filmpje doorklik naar het volgende. Om vijf uur sluit het archief, rond zessen de meeste winkels, om tien uur de bibliotheek, en rond elven draait de laatste film in de bioscoop, maar nu zit ik tot vier uur 's nachts achter mijn computer."
"Halverwege januari begint de grote schoonmaak. Hyves, HUmedia, Picasa, Hi5 en MSN gaan gelijk de deur uit. Lastiger wordt het bij de diensten die ik wil behouden, Twitter, Facebook en LinkedIn koppel ik los van elkaar. Niet elk berichtje hoeft te worden doorgeplaatst. Al mijn likes op Facebook in één keer weggooien kan niet. Stuk voor stuk verwijder ik ze en altijd komen er weer likes tevoorschijn. Bij privacyinstellingen zorg ik ervoor dat niemand meer iets op mijn openbare wall kan plaatsen. Stuur maar een privé berichtje. Mijn foto's haal ik weg. Twitter hoeft me geen automatische berichtjes meer per mail te sturen; ik kijk zelf wel af en toe wat er aan de hand is. LinkedIn komt de hele tijd met allerlei suggesties. Nee, ik wil geen mails meer, en als ik iemand wil endorsen doe ik dat zelf wel. Tegelijkertijd is het heel handig om weer bij de sociale netwerken te kunnen. Waar is dat feestje? Wat is er de komende tijd te doen? Wanneer is je beste vriend jarig?"
"Het jaar offline lijkt Bram als mens veranderd te hebben. Hij geeft aan veel minder gehaast te zijn, en meer rust te hebben. Hij gaat niet mee met de waan van de dag. Hij vindt het nu ook minder belangrijk wat anderen doen. Ook is het minder belangrijk wat anderen van hem vinden. Het verzenden van "nutteloze" Twitter- en Facebookberichten aan iedereen is verleden tijd. Tevens heeft het brieven schrijven hem een beter contact opgeleverd met zijn ouders en zusje. Bram heeft nog steeds geen internet in huis, en dit vindt hij verrassend genoeg geen probleem. Hij zou niet terug willen naar de periode zonder internet, want het kan bijzonder praktisch zijn. Bram heeft nu een middenweg gevonden in internetgebruik: geen overdaad, maar ook geen gebrek."

Een jaar offline: een boeiend verslag van een jaar lang leven zonder internet en mobiele telefonie. Voordat ik begin met lezen in het boek vraag ik mezelf af of dit überhaupt mogelijk is: in deze digitale maatschappij leven zonder gebruik te maken van internet? Hoe vaak betrap ik mezelf niet op "even mailtjes kijken" "even dit opzoeken" "even kijken welke nieuwe boeken er zijn verschenen", altijd maar op de hoogte willen zijn van het laatste nieuws, wat gebeurt er in de wereld om ons heen, etc. Mede door mijn chronisch ziek zijn is internet een belangrijke verbindingsfactor met de buitenwereld geworden, zeker op dagen dat ik mijn bed niet uitkom. Zonder mobiele telefonie zou ik prima kunnen, maar zonder internet? Het boek zet je als lezer aan tot nadenken over de digitale maatschappij waarin we vandaag de dag leven en hoe afhankelijk we met zijn allen hiervan zijn geworden. Het doet je als lezer beseffen dat het vinden van een goede balans in het gebruik van internet en mobiele telefonie een goede zaak is...

4 opmerkingen:

  1. Dat gaat mij niet lukken... Ik moet alles digitaal inleveren voor school! Ik heb wel eens twee weken zonder Twitter en Facebook gedaan. Dat was best lekker.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. ik zou niet weten wat ik moet zonder internet. op een avond viel de stroom uit. ik had geen internet. dat was al een ramp. maar het boek is echt superleuk!

    BeantwoordenVerwijderen
  3. een jaar gaat hem echt niet worden hoor. Ik doe op dit moment de opleiding Mediaredactie en alles op die opleiding word digitaal gedaan. Ik heb wel is een paar dagen niet op whattsapp gezeten en gelijk miste ik vanalles. Een weekje zou ik wel is lekker vinden

    BeantwoordenVerwijderen