04-12-13

Recensie: Wat als ... - Daniëlle Bakhuis

Titel: Wat als …
Auteur: Daniëlle Bakhuis
Genre: Young Adult
Uitvoering: Hardcover
230 pagina’s | Uitgeverij Ploegsma | oktober 2013

Daniëlle Bakhuis:
Daniëlle Bakhuis is redactrice bij CosmoGIRL. Wat als is haar zesde boek. Haar eerdere boeken Verliefd van 2 kanten en Wraak waren kerntitel voor de Prijs van de Jonge Jury.

Het verhaal:
‘Sorry?’ Zoë onderbreekt me. ‘Sorry?’ Ze proeft het woord in haar mond en besluit dat het het walgelijkste is wat ze ooit heeft gegeten. Zoete broodjes. Een laffe hap. Op dat moment weet ik dat ik een fout heb gemaakt. Mijn sorry betekent niets voor haar. In haar gedachten heeft ze me al duizend keer sorry horen zeggen: te midden van een volle klas, vastgebonden aan een stoel en met een pistool tegen mijn hoofd. De sorry die ik nu wil zeggen maakt totaal geen indruk op haar. Haar stem hapert kort. ‘Je dacht toch niet dat ik ook maar één seconde vergeten was?’ 

Jade heeft haar verleden als pester diep weggestopt in haar geheugen. Maar dat verandert als Zoë na jaren van afwezigheid weer terug op school is. Jade wil niets liever dan sorry zeggen en alles vergeten, maar daar denkt Zoë heel anders over. Dan vindt Jade een vervelend anoniem briefje in haar kluis. En nog een. En nog een… Wat als sorry zeggen niet genoeg is?

Mijn mening:
Wat als ... de pester de gepeste wordt? Dit is wat er gebeurt in het boek Wat als … In de brugklas was Jade degene die samen met haar vriendinnen Nikki en Babet hun klasgenote Zoë pestte. Maar nu vier jaar later is Zoë terug en van het bange, schuwe meisje van toen is niets meer over. Zoë is veranderd in een mooi en zelfverzekerd meisje. 

„Het is vier jaar geleden dat ik haar voor het laatst heb gezien en nu staat ze daar alsof ze nooit is weggeweest. Nonchalant. Lachend. Volkomen op haar gemak, alsof ze hier altijd heeft gehoord. Ze is jaloersmakend, onuitstaanbaar mooi. Ze lijkt in niets op het meisje van toen, maar toch weet ik zeker dat ze het is. Wat doet ze hier? Waarom is ze weer terug?”

De rollen lijken omgedraaid sinds Zoë terug is op school. Niet zij maar Jade wordt gepest en ze vindt allerlei dreigbriefjes (leuk detail; deze briefjes vind je terug in het boek). Elk briefje begint met de woorden: „Wat als...” en maakt dat Jade terugdenkt aan een actie van haar en haar vriendinnen gericht tegen Zoë. Zo vindt ze een briefje met de tekst „Wat als... iedereen je uitlacht?” Vier jaar geleden zorgden zij en haar vriendinnen ervoor dat Zoë door hun actie werd uitgelachen op school, nu is zij het die op school wordt bespot en uitgelachen. Wil Zoë wraak nemen op Jade? Wil ze haar laten voelen hoe het is om gepest, uitgelachen en buitengesloten te worden?

Dan ontvangt Jade tijdens de les een rouwboeket met de tekst Rust zacht, Jade Verschuur. Ze confronteert Zoë met haar vermoedens dat zij achter dit alles zit. Zoë vertelt Jade eindelijk wat ze al zolang tegen haar wil zeggen:

„Vier jaar lang heb ik gewacht op de dag dat jij eindelijk eens zou weten hoe ik me al die tijd heb gevoeld. Vier jaar lang heb ik tegen mezelf gezegd; weet je wat, er komt een dag dat de rollen zijn omgedraaid. Dat Jade weet hoe het is om uitgelachen te worden. Dat ik háár uitlach. En kijk eens aan, Jade. Hier zijn we dan. En nu we eindelijk op dat punt zijn beland en jij voor schut staat, mag de hele klas daar om lachen behalve ik? Je hebt geen idee hoe het is om elke dag voor lul te staan. Je hebt geen idee hoe het is om tegen elk lesuur, tegen elke pauze, tegen elke gymles op te zien. Door jou ging ik elke dag met buikpijn naar school. Door jou moest ik elke zondagavond kotsen van de zenuwen. Door jou ben ik naar geen enkel schoolfeest gegaan. Door jou hield ik steeds vaker mijn mond dicht in de klas. Wist je dat er schooldagen zijn geweest waarop ik gewoon geen woord heb gezegd? Helemaal niets! Niet tegen klasgenoten, niet tegen leraren, helemaal niets. Want zo klein voelde ik me. Zo klein, zo fucking klein! En elke dag hoopte ik weer dat je ermee zou ophouden. Dat je zou stoppen met die kutopmerkingen. Hoe ver wilden jullie gaan? Was het niet genoeg dat jullie me elke dag uitlachten? Dat ik werd buitengesloten? Dat ik altijd, ALTIJD alleen zat? Dat ik geen klaslokaal binnen kon lopen zonder dat iemand me duwde? Dat er altijd wel iemand aan mijn haren trok, dingen naar mijn hoofd gooide, spullen uit mijn tas jatte? Hoe erg heb je me gehaat, Jade, dat je die foto’s van mij door de hele school hing? En mijn haren hebt afgeknipt? Wat had ik in vredesnaam gedaan dat je zover moest gaan? Want dacht je dat jij een hekel had aan mij? Het is niets vergeleken met hoe ik mezelf haatte. Want vergeef me dat ik het toegeef, ik wilde niets liever dan dat je me aardig vond. Dat was het enige. Ik hoefde niet eens je vriendin te zijn, gewoon aardig was al voldoende. Dat je gewoon normaal tegen me deed. En elke dag weer dacht ik: als ik maar gewoon terug lach, dan zien ze vast wel in dat ik ook aardig ben. Als ik hen maar niet verraad tegenover de leraar, dan komen ze straks misschien wel bij me om me te bedanken. Als ik maar niet laat zien dat het me wat doet, dan krijgen ze vast respect voor me. Als ik maar zo stil mogelijk ben, dan zien ze me vast niet en laten ze me vandaag met rust. Heb je enig idee hoe het is om van jezelf te walgen? Om te snappen waarom anderen van je walgen?”

Vier jaar geleden werden de pesterijen van kwaad tot erger en ook nu loopt het steeds verder uit de hand. Maar is het wel Zoë die achter dit alles zit of is er iemand anders die Jade wil laten boeten voor het verleden?

„Waarom ik jou gepest heb? Ik pestte je omdat het kon. Omdat de gelegenheid zich voordeed. Omdat je altijd in de buurt was. Omdat je nooit wat terugdeed. Omdat ik dacht dat je wel wat terug zou doen. Omdat ik hoopte dat je ooit wat terug zou doen. Omdat ik niet snapte waarom je nooit wat terugdeed. Ik bleef prikken en duwen en trekken totdat je -IN VREDESNAAM!- wat terug zou doen. Sorry, daarvoor. Sorry dat ik je heb buitengesloten. Dat ik je heb uitgescholden. Dat ik je vernederd, gekleineerd en bespot heb. Dat ik over je heb geroddeld, in je gezicht en achter je rug. Dat ik dingen over je heb verzonnen. Dat ik je heb uitgelachen om je kleding, om je schoenen, om je tas, om je haar, om je stem. Sorry dat ik de vragen die je in de klas stelde belachelijk maakte. Dat ik de antwoorden die je in de klas gaf belachelijk maakte. Dat ik je manier van kijken afkraakte, je manier van lopen afkeurde, je manier van praten nadeed. Sorry dat ik altijd in de buurt was. Het spijt me dat ik je geen centimeter ruimte gunde om wat terug te doen. Het spijt me dat ik niet snapte waarom je niets terug deed. En het spijt me dat ik bleef prikken en duwen en trekken totdat je in vredesnaam wat terug moest doen. Sorry. Ik ben blij dat je nooit hebt opgegeven. Ik ben blij dat je er nog bent.”

Wat als ...: Een heftig, aangrijpend en meeslepend verhaal welke me bij sommige fragmenten terug nam in de tijd, de tijd dat ik gepest werd op school en daarbuiten. Ik heb het boek dan ook diverse keren even opzij moeten leggen omdat het me zo diep raakte en het verhaal de gevoelens van toen opriep. Juist omdat de auteur zowel de pester als de gepeste aan het woord laat, is het verhaal een sterk verhaal geworden. Wat als ... is een boek welke in het kader van een anti-pestprogramma op elke middelbare school verplicht gelezen zou moeten worden.

1 opmerking: