28-02-14

Recensie: Frambozentuin - Cora Frowijn

Titel: Frambozentuin
Auteur: Cora Frowijn
Genre: Waargebeurd
ISBN: 9789078905684
224 pagina's | Uitgeverij de Brouwerij | juli 2013

Cora Frowijn:
Cora Frowijn volgde de opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening in Amersfoort. Sinds begin jaren negentig is zij werkzaam bij het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Voor haar eerste boek, De man achter de crimineel, interviewde zij dertig gedetineerden terwijl zij binnen een re-integratietraject hun laatste strafrestant doorbrachten. Voor haar op waarheid gebaseerde roman Frambozentuin, interviewde zij Els, de hoofdpersoon van dit boek.

Het verhaal:
Na een jeugd omgeven door geweld, vlucht Els in de armen van haar eerste vriendje Richard, maar ook hij bezorgt haar blauwe plekken. Na een mislukt huwelijk ontmoet ze Mark, die haar het gevoel geeft dat ze wel iets waard is en veel in haar mars heeft. Hierdoor kan hij haar maken en breken. Onder zijn dwang belandt ze in de prostitutie en moet ze letterlijk krom liggen voor zijn dure sportauto's en de paarden die hij traint en doorverkoopt. Als ze kinderen krijgen, wordt het voor Els steeds moeilijker om het nachtleven vol te houden. Ze weet zich te ontwikkelen tot een begenadigd kunstenares en vindt in het schilderen de broodnodige afleiding en uiteindelijk haar passie. Dan vindt ze de kracht om van Mark te scheiden, maar de problemen met haar autistische zoons nemen zowel thuis als op school steeds grotere vormen aan. Helaas wakkert Mark op afstand het vuurtje alleen maar aan, in plaats van Els en de kinderen bij te staan. Ook als bij Els borstkanker wordt geconstateerd en ze de ene na de andere chemokuur moet ondergaan, wordt ze door haar ex-man en puberzoons uitgescholden en in de steek gelaten.

Mijn mening:
Een aangrijpend, meeslepend en heftig verhaal. Het levensverhaal van Els, opgetekend door Cora Frowijn en geschreven in ik-vorm. Mede doordat Els met een zekere afstand naar haar leven kijkt en haar levensverhaal vertelt, word ik geraakt door haar verhaal. In het verhaal worden heden en verleden voortdurend afgewisseld. De fragmenten van het heden geven de lezer de gelegenheid om even "lucht te happen" en de beschreven gebeurtenissen uit het verleden tot zich door te laten dringen. 

Op de vooravond van een expositie van haar schilderijen is Els bezig deze samen met Karin een plekje te geven in de expositieruimte. Ieder doek vertelt een deel van haar verhaal. Ze hoopt dat ze met deze expositie het verleden achter zich kan laten om sterker dan ooit een nieuwe start te maken. En om met meer zelfvertrouwen een nieuwe Els te zijn die zich niet meer in een hoek laat duwen en eindelijk durft te zeggen wat ze voelt en denkt. Wanneer ze het schilderij van haar moeder na lange tijd terugziet, trekken herinneringen aan haar moeder en het verleden aan haar voorbij. Aan Karin vertelt Els haar levensverhaal. 

Els groeit op in een voor de buitenwereld degelijk katholiek gezin, achter de voordeur heerst er echter angst voor vader door zijn woede-uitbarstingen waarbij hij de kinderen en hun moeder mishandelt en vernedert. Els kan niet begrijpen waarom haar moeder het nooit voor de kinderen opnam en deze mishandelingen liet gebeuren.

„Waarom kon ze de kracht niet opbrengen om mijn vader te trotseren. Was ze maar een keer naar me toegekomen om me te omhelzen, om me te zeggen dat het haar speet dat ze hem niet de baas kon. Als ik maar wist dat ik het waard was om voor te vechten. Als ik maar een keer het gevoel had gehad dat ik goed was zoals ik was, om wie ik was. Dat ik niet zo vreselijk mijn best hoefde te doen om lief gevonden te worden. Dat het niet aan mij lag dat papa ons zo behandelde.”

Tussen de kinderen is er weinig vertrouwen, haar vader speelt de kinderen tegen elkaar uit en alles kan door de een doorgebriefd worden zodat de ander alsnog klappen krijgt. Els vertelt over de thuissituatie tegen haar oma, maar deze stuurt haar vervolgens weer gewoon naar huis en grijpt niet in. 

Op haar vijftiende krijgt Els een relatie met Richard en ze geniet van de sfeer in zijn ouderlijk huis. Als ze gaan samenwonen denkt Els daarmee eindelijk de thuissituatie van geweld en angst achter zich te kunnen laten. Helaas blijkt ook Richard over losse handjes te beschikken. Toch besluit ze met hem te trouwen. 

"Zodra ik de woorden ‚ja ik wil’ uitspreek, kan ik mezelf wel voor mijn hoofd slaan. Wat heb ik toch gedaan? In mijn gedachten weet ik precies wat ik wel en niet wil, maar in werkelijkheid laat ik me alles weggevallen. Waarom pik ik alles? Wat denkt hij wel? Puntje bij paaltje ben ik zo onzeker als wat en kan ik niet tegen het dominante karakter van Richard op. Ieder greintje weerstand brokkelt beetje bij beetje af. Ik sla dicht en dan weet ik niet meer hoe ik er tegenop kan boksen. Dan laat ik het weer toe waardoor ik nog onzekerder word. De vicieuze cirkel is dan rond. Hoe kan ik die doorbreken?”

Els is veel te vinden op de sportschool waar Richard ook traint. Richard wordt steeds agressiever. Els wil dit niet meer maar waar kan ze naar toe? Bij haar ouders is ze niet welkom, dat heeft haar vader eerder duidelijk gemaakt. Toch weet ze dat ze niet kan blijven. Ze vindt een slaapplek op de sportschool, traint veel en boekt succes met bodybuilding, ze brengt het zelfs tot Nederlands kampioen. 

Op de sportschool leert ze Jelle kennen die ook fanatiek met sport bezig is. Ze worden elkaars trainingsmaatje en krijgen een relatie. Hij ontfermt zich over haar, is attent, lief en overlaadt haar met cadeaus. Els denkt het geluk gevonden te hebben bij Jelle, maar hij zorgt er voor dat zij in de prostitutie terechtkomt. Alles wat Els met dit werk verdient geeft Jelle net zo snel weer uit aan dure dingen voor zichzelf. Maar Els is stapelgek op Jelle en neemt het voor lief. 

„Alleen als ik met een goedgevulde beurs thuiskom kan er een zoen vanaf en zegt hij dat hij mij een kanjer vindt. Dat is wat ik wil horen. Dat hij me nodig heeft. Ik werk nog harder om het gevoel van genegenheid vast te houden. Maar als ik eerlijk ben, denk ik dat het meer om het geld gaat dan om mij. De Jelle die ik kende voordat ik met dit werk begon, is zachtjesaan verdwenen. Ondanks dat, hoeft hij alleen maar te lachen of mij een knipoog te geven, en ik lig weer aan zijn voeten. Hoe vaker hij me afwijst, hoe meer ik mijn best doe.”

Els en Jelle krijgen twee kinderen, Jason en Kay, en besluiten te trouwen. Tussen Els en Jelle gaat het bergafwaarts en Els hoopt dat ze door hun huwelijk dichter tot elkaar komen. Maar hun relatie is niet meer te redden en Els besluit dat ze wil scheiden. Met de kinderen gaat het niet goed en ondanks protesten van Jelle worden ze uiteindelijk onderzocht. Jelle ontkent het probleemgedrag van zijn kinderen, echter Jason blijkt te lijden aan het syndroom van Asperger en Kay krijgt de diagnose NLP en PDD-NOS met een pedagogische en emotionele verwaarlozing. 

Wanneer je als lezer denkt dat Els meer dan genoeg voor haar kiezen heeft gehad, blijkt dit nog niet het einde van haar ellende te zijn. Els heeft borstkanker en moet geopereerd worden, gevolgd door bestralingen en chemokuren. Els hoopt dat haar moeder er dit keer wel voor haar is, maar weer laat moeder het afweten. „Daar kan ik toch niets aan doen!”

„Hoewel we elkaar al weken niet meer hebben gezien of gesproken, wil ik even een arm van ma om me heen. Als een kind wil ik getroost worden en haar horen zeggen dat alles goed komt. Mijn nuchtere kant probeert te relativeren. Het leven is een groot zwembad en iedereen moet er een keer induiken. Alleen zou het prettig zijn als mijn duik nog even uitgesteld kan worden. Ik heb nog een missie in dit leven. Jason en Kay. Ik ben hun stuur en zolang zij niet in staat zijn om het stuur over te nemen kan en mag ik het nu niet af laten weten.”

Jelle zet echter haar kinderen tegen haar op en vertrekt samen met hen. Een gesprek met Jelle, de kinderen en haar ouders brengt niet de verlichting waarop Els hoopte. Integendeel. 

Langzaamaan komt bij Els het besef dat het anders moet. „Aan liefde van haar ben ik nooit te kort gekomen maar verder is ze zwak. Ze heeft zich nooit tegen pa gekeerd of gezegd dat hij zijn handen thuis moest houden. Wat geeft een vader het recht om zijn kinderen te slaan of te vernederen? Nu ik zelf moeder ben en moet vechten voor ieder stukje rechtvaardigheid, kan ik me niet voorstellen dat ma het allemaal gepikt heeft. Ik kijk naar haar en zie een vrouw die veel liefde te geven heeft, maar ik zie ook haar zwakte. Het had niet veel gescheeld of ik was grotendeels in haar voetsporen getreden. Ook ik liet me in een hoek drukken door een kerel en liet mij zeggen wat ik wel of niet mocht doen. Dat gebeurt me nooit meer! Als ik deze kanker heb overwonnen, begint het leven pas echt.”

Frambozentuin: hoeveel ellende kan een mens dragen, dat is iets wat ik mezelf afvraag na het lezen van dit aangrijpende, meeslepende en heftige levensverhaal van Els. Na een verleden welke niet over rozen ging, is het haar gelukt om dit verleden achter zich te laten en zich te richten op de toekomst. Vijf jaar na haar laatste behandeling is Els kankervrij, krachtiger dan ooit en een veelgevraagd en succesvol portretschilderes.  

1 opmerking:

  1. Dit is een waar gebeurd verhaal gelukkig is dit een sterke vrouw.
    En heeft ze ondanks alle pijn die haar is aangedaan haar goeie karakter gehouden en blijft ze geloven in het goeie van de mensen!
    Els is een heel goed en warm mens met veel liefde ook voor de dieren en haar schilder werk waar hoop mensen blij van woorden.!
    Els ik hoop dat je nog lang zulke mooie schilderijen mag maken,
    Een lieve vriendin van je

    BeantwoordenVerwijderen