19-02-14

Recensie: Weerloos - José Fernanda

Titel: Weerloos
Auteur: José Fernanda
Genre: Waargebeurd
ISBN: 9789491567520 
256 pagina's | Uitgeverij De Kring | januari 2014


José Fernanda:
José Fernanda (Nijmegen, 1950) studeerde aan de HKA te Arnhem (Schilderen en Grafiek) en heeft sinds 2006 een eigen galerie te Amsterdam.

Het verhaal:
Achter de voordeur van het ogenschijnlijk keurige, katholieke gezin van Nanny heerst geweld, misbruik en verwaarlozing. De omgeving - buren, familie, school en kerk - heeft vermoedens maar kijkt liever de andere kant op, want Nanny's vader is politieman. Op haar vijftiende loopt ze van huis weg, maar ze is nog niet in staat om de juiste keuzes te maken. Haar opleiding loopt spaak en ze belandt na allerlei baantjes en roekeloze relaties in een ongelukkig huwelijk waar twee meisjes uit geboren worden. Als het huwelijk strandt, kan Nanny op niemand terugvallen en staat ze er weer alleen voor. Ze hervindt haar vrijheid, maar raakt haar kinderen kwijt. De strijd is nog lang niet gestreden.

Mijn mening:
Een schrijnend en aangrijpend verhaal, het verhaal van Nanny die voor de buitenwereld opgroeit in een voorbeeldig katholiek gezin. In het gezin heerst echter geweld, misbruik en verwaarlozing. Het verhaal van Nanny is een verhaal welke onder je huid gaat zitten en je niet meer loslaat. Mede door de gekozen schrijfstijl en hetgeen er tussen de regels door verteld wordt; haar eenzaamheid, haar roep om gehoord en gezien te worden. Als een rode draad in haar leven loopt haar zoektocht naar geluk en veiligheid. Zaken welke ze thuis bij haar ouders niet kreeg en vond. Integendeel; haar vader mishandelt Nanny stelselmatig, haar moeder is haar liever kwijt dan rijk. 

„Maar meestal krijg ik direct mijn portie klappen, stompen en trappen, door de kamer naar de keuken en terug. We eindigen bijna altijd in de hal. Ik ga dan opgekruld op het Perzisch tapijt liggen, terwijl hij in mijn rug blijft schoppen tot hij het moe is.”

„Mijn moeder doet niets als vader tekeergaat, ze bladert in een tijdschrift of zit te handwerken en roept soms verstoord: Hou toch op, ze is het doodslaan niet waard.”

Voor moeder geldt alleen haar oudste dochter Els, met haar brengt zij de meeste tijd door, de rest van haar kroost beschouwt ze eerder als een last. Nanny heeft nauwelijks contact met haar broers en zussen, in het gezin is het ieder voor zich. 

„De lucht is diep donkerblauw geworden en ik verlang zo naar onbezoedelde schoonheid en zuiverheid, dagen zonder geweld of angst, met vriendschap en goedmoedigheid. Ik weet niet eens of zoiets bestaat, maar alleen al het verlangen doet me goed.”

De omgeving heeft vermoedens wat er bij Nanny thuis gebeurt, maar niemand grijpt in. Het opgroeien in een gezin waarin geweld, misbruik en verwaarlozing stelselmatig plaatsvindt, heeft zijn invloed op het verdere leven van Nanny. Haar hunkering naar liefde en haar roep om gehoord en gezien te worden is groot en zorgt ervoor dat ze vaak de verkeerde keuzes in haar leven maakt. Uiteindelijk denkt ze haar geluk en veiligheid gevonden te hebben bij Karel en trouwt met hem. 

„Ik heb het gevoel dat ik weinig te kiezen heb. Het bestaan in mijn eentje is niet ideaal en hoe het anders moet weet ik niet. Dus stem ik toe in zijn kille huwelijksaanzoek. Karel gebruik ik om me in de maatschappij te voegen.”

Na de geboorte van Nanny’s dochtertje Nanda dringt pas echt tot haar door wat haar ouders haar hebben aangedaan. „Hoe kan iemand een kind pijn doen? Hoe konden mijn ouders mij zo veel pijn doen? Het lijkt wel of de verschrikking van het geweld dat mij is overkomen, nu pas ten volle tot me doordringt. De pijn golft door me heen. De geboorte van Nanda heeft me veel duidelijk gemaakt: ze deugen niet en ik wil ze nooit meer zien. Ik moet die gevaarlijke mensen ver uit de buurt van mijn meisje houden.”

Haar man Karel probeert Nanny in een keurslijf te dwingen, iets wat Nanny niet wil en kan. Ze worstelt zich dan ook los van hem en haar huwelijk. Een huwelijk waarin ze niet gelukkig was en waarin ze niet de liefde en veiligheid vond waarnaar ze zo op zoek was. Dit brengt haar vrijheid, maar ook het verlies van haar twee dochtertjes die ze bij Karel achter moest laten. 

„Ik ben dan wel vrij, maar het is een dure vrijheid geworden. De komende dagen, weken, maanden zal ik steeds een klein stukje moeten veroveren op een nieuw leven, waarbij zo snel als het kan de meisjes gaan aansluiten. Ik zal alles moeten inzetten om de verbeten, ziekelijke rancuneuze woede van Karel te bestrijden. Hij zal alles in het werk stellen om mij het leven onmogelijk te maken. Maar deze keer zal ik me daardoor niet laten kapotmaken. Ik heb de school, nieuwe vrienden die me zullen steunen en de meisjes om voor te vechten. Dat zal me nieuwe moed geven, telkens weer. Ondanks alles voel ik een nieuwe kracht in mij. Ik moet verder. Het moet.”

Weerloos: De auteur weet op een persoonlijke en indringende wijze de vreselijke ervaringen uit haar jeugd te beschrijven. Door de gekozen schrijfstijl en hetgeen er tussen de regels door verteld wordt, kruipt het verhaal onder je huid en laat deze je niet meer los. De auteur maakt met dit verhaal de invloed van kindermishandeling op iemands verdere leven duidelijk. 

„Door de vijand aangeraakt hoor ik nooit meer ergens bij en blijf ik levenslang prooi.”

2 opmerkingen:

Opmerking: alleen leden van deze blog kunnen een reactie plaatsen.