27-06-14

Recensie: Rafaël - Christine Otten

Titel: Rafaël
Auteur: Christine Otten
Genre: roman
ISBN: 9789025442514
224 pagina's | Atlas Contact | mei 2014

Christine Otten:
Christine Otten (1961) debuteerde in 1995 met Blauw metaal, dat werd genomineerd voor de Debutantenprijs. Met haar roman De laatste dichters uit 2004 brak ze door naar een groot publiek. Het boek werd genomineerd voor de Libris Literatuurprijs, en bewerkt tot een theatervoorstelling. In 2008 verscheen Als Casablanca en in januari 2010 de spraakmakende roman In wonderland. In 2011 schreef Otten (samen met fotokunstenaar Erik Kessels) het Boekenweekessay. In 2013 verscheen de familieroman Om adem te kunnen halen, die zeer lovend werd besproken.

Het verhaal:
De Brabantse kapster Winny en de Tunesiër Nizar worden verliefd en trouwen. Ze wonen in Tunesië en verwachten een kind. Dan breekt de Jasmijnrevolutie uit en is het oorlog in hun buurt. Winny vertrekt naar Nederland om te bevallen. Intussen sluit Europa de grenzen voor immigranten uit Noord-Afrika. Maar Nizar wil koste wat het kost bij de geboorte van zijn kind zijn en met gevaar voor eigen leven probeert hij via Lampedusa naar het noorden te ontkomen.

Mijn mening:
Ik begon met lezen van het verhaal en nu, een paar uur later, is het boek gelezen. Eenmaal begonnen met lezen kan ik niet meer stoppen, alles en iedereen moet wijken, dit heftige verhaal vraagt om gelezen te worden. Wat een aangrijpend en meeslepend verhaal. Christine Otten schreef een roman over het waargebeurde liefdesverhaal van Winny en Nizar. Het besef dat het in deze om een waargebeurd verhaal gaat, maakt het verhaal des te heftiger. Het verhaal wordt afwisselend verteld door Nizar en Winny, onderbroken door de gedachten van Rafaël. Het verhaal begint in het heden, in Neerpelt, waar Nizar en Winny met hun zoontje Rafaël een toekomst proberen op te bouwen. Hierna gaan we terug in de tijd en lezen we hun liefdesverhaal; hoe ze elkaar ontmoeten, verliefd worden, trouwen en allerlei ontberingen moeten overwinnen voordat ze eindelijk samen aan hun toekomst kunnen beginnen.

Regelmatig lezen we over of zien we de schokkende beelden van de vele wanhopige vluchtelingen op Lampedusa, de schrijnende situatie waarin ze verkeren, hoe ze hun leven riskeren tijdens een gevaarlijke overtocht op zee, vaak in gammele bootjes en waarbij velen de overtocht niet halen, allen op weg naar een nieuwe toekomst. De auteur heeft met dit boek deze onbekende vluchtelingen een gezicht gegeven en weer tot mens gemaakt. Naast het aangrijpende verhaal over Winny en Nizar, waren het dan ook de fragmenten over de situatie van de vluchtelingen in de kampen op Lampedusa en Sicilië die mij erg aangrepen. 

De Brabantse kapster Winny leert op het Griekse eiland Kos de Tunesiër Nizar kennen. Nizar verblijft er illegaal en heeft net als Winny een baan als animator. Ze worden verliefd, trouwen al snel en besluiten in Tunesië te gaan wonen om daar een toekomst samen op te bouwen. Maar dan breekt de Jasmijnrevolutie uit en is het er niet meer veilig voor Winny, in verwachting van hun zoontje. Winny keert alleen terug naar Nederland.

„Hij had haar weggestuurd vanwege zijn zoon. Want wat als Winny medische hulp nodig had en ze konden geen taxi vinden? Of de ziekenhuizen waren overbezet door de gevechten? Hij wilde geen enkel risico lopen als het ging om de baby en om zijn vrouw.„Ga jij maar vast, had hij gezegd. Jij moet hier zo snel mogelijk weg. Ik kom je wel achterna. Hoe dan? Ik weet de weg. Ik heb het eerder gedaan.” 

Maar Europa sluit zijn grenzen omdat door de revolutie en de ontstane chaos vele Noord-Afrikanen vluchten. Nizar krijgt geen visum, zelfs geen toeristenvisum voor twee weken. Dat hij getrouwd is met een Nederlandse maakt niets uit, hij is en blijft een Tunesiër. Met gevaar voor eigen leven maakt Nizar de overtocht naar Lampedusa. Op Lampedusa aanbeland wordt Nizar echter teruggestuurd naar Tunesië. 

Nizar wil koste wat het kost bij zijn vrouw en de bevalling van zijn zoontje zijn en maakt opnieuw de hachelijke overtocht. Deze keer belandt hij in het vluchtelingenkamp op Lampedusa. Winny reist af naar Lampedusa, maar Nizar krijgt geen toestemming om met zijn echtgenote naar Nederland te reizen. Tijdens een bezoek aan Nizar wordt Winny onwel en wordt per ambulance weggevoerd. Nizar krijgt geen toestemming om met haar mee naar het ziekenhuis te gaan. Kwaad valt hij een van de bewakers van het vluchtelingenkamp aan. 

"Meteen nadat Winny met de ambulance was afgevoerd, had hij zich losgerukt uit de greep van de carabinieri en die klootzak die zijn uzi op zijn borst had gedrukt keihard in zijn gezicht gestompt. Met zijn zessen waren de militairen boven op hem gesprongen en hadden hem zo afgetuigd dat hij amper nog had kunnen lopen."

Hij wordt overgeplaatst naar een illegaal vluchtelingenkamp in Trapani op Sicilië. Winny besluit hem hoogzwanger op te zoeken in dit vluchtelingenkamp, dit keer echter met een visum voor Nizar. Maar de immigratiedienst in Trapani werkt niet mee. De situatie lijkt zich te herhalen, Winny wordt wederom per ambulance naar het ziekenhuis vervoerd nadat ze flauwgevallen is, maar Nizar wacht niet af. Hij weet te ontsnappen uit het vluchtelingenkamp en samen met Youssef rent hij 32 kilometer om bij zijn vrouw te kunnen zijn. 

"Met iedere stap die hij zette, voelde hij zich lichter en sterker worden. Hij had niet gedacht dat hij het in zich had, zoveel kracht, zoveel vuur, alsof hij een motortje in zijn lijf had. Hij vloog door de bossen, met Youssef op zijn hielen. Iedere stap verder weg van het kamp was een overwinning, niet alleen op de bewakers met hun uzi's en honden, maar vooral op zichzelf. Ik leef. Hij koos ervoor om te leven."

Nizar wordt geholpen door een door Winny ingeschakelde journalist, voor Youssef is er echter geen hulp. Het zou te gevaarlijk zijn om Youssef ook te redden, Nizar moet Youssef noodgedwongen achtergelaten. 

„Het spijt me, zei de journalist. Je maakt geen schijn van kans met hem erbij. Dan pakken ze je alsnog op medeplichtigheid. Ik waarschuw alleen maar. Als je bij je vrouw en kind wilt zijn, moet je hem laten gaan.”

Winny en Nizar worden eindelijk herenigd en kunnen aan een toekomst samen gaan werken. Maar vlak voor vertrek uit Italië lijkt het toch nog mis te gaan. Het lukt Nizar te ontkomen aan de bewakers van het kamp die hem zien lopen op straat en hij weet de trein naar Parijs te halen. 

„Hij wilde Winny vertellen dat hij er niet meer op had gerekend dat ze op hem wachtte in Trapani. Dat hij haar vergeven zou hebben als ze hem had achtergelaten. En dat hij heimwee had. Dat hij zich schaamde dat ze zoveel voor hem over moest hebben. Hij wilde haar zeggen dat het hele verhaal tot in de kleinste details lag opgeslagen in zijn bewustzijn. En dat hij niet meer terug kon. Dat hij bij haar hoorde en bij hun zoon. Een zoon.”

Rafaël: een aangrijpende en meeslepende roman, gebaseerd op het waargebeurde liefdesverhaal van Winny en Nizar. De auteur heeft met dit boek de onbekende vluchtelingen van Lampedusa een gezicht gegeven en weer tot mens gemaakt. Een verhaal waarvan ik diep onder de indruk ben en waarvan ik hoop dat het de beeldvorming over vluchtelingen zal veranderen en het een aanzet kan zijn tot een humaner asielbeleid in Europa. 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen

Opmerking: alleen leden van deze blog kunnen een reactie plaatsen.